Dopiero po raz ósmy ostatni akord rozgrywek ligowych w naszym kraju o Drużynowe Mistrzostwo Polski rozegrany zostanie poprzez finał z udziałem dwóch najlepszych zespołów. Przez większość z 61 lat funkcjonowania ekstraligi mistrz wyłaniany był w zwykłym cyklu ligowym, później nazwanym częścią zasadniczą, kiedy każdy z każdym rywalizował dwukrotnie – na własnym i rywala torze.

Inna, późniejsza formuła rywalizacji to druga runda, gdzie najlepsze cztery zespoły części zasadniczej rywalizowały jeszcze raz ze sobą systemem mecz i rewanż. Tak działo się w latach 1953, 1990 i 2000-2004 oraz w sezonie 2006.

Pomysł meczu finałowego o mistrzostwo Polski jest jednak niemal tak stary jak... liga. Po raz pierwszy rozegrany został już w 1952 roku. Wówczas to na neutralnym torze w Rybniku w jednym, jedynym spotkaniu o złoto, Unia Leszno pokonała CWKS Wrocław 35:19. Rozwiązanie to jednak nie przyjęło się. Na następny wielki finał, już w wersji dwumeczu trzeba było czekać długie 44 lata. Od tej pory jednak ten sposób rozstrzygania rywalizacji o medal przyjął się i obowiązuje do dziś z przerwą w latach 2000-2004 i 2006.

W sumie w ośmiu finałach wzięło udział dziewięć zespołów. Najczęściej Polonia Bydgoszcz, Unibax Toruń i Unia Leszno – po 3 razy oraz Polonia Piła – dwukrotnie.Najwięcej tytułów w ten sposób zdobyli leszczynianie i bydgoszczanie – po dwa. To trzeci start torunian w wielkim finale, na razie go jeszcze nigdy nie wygrali.

Wyniki wilekich finałów:
1953 Rybnik, Unia Leszno – CWKS Wrocław 35:19
1996: Włókniarz Częstochowa – Apator Toruń 50:40 i 44:46
1997: Polonia Bydgoszcz – Stal Gorzów 60:30 i 44:46
1998: Polonia Bydgoszcz – Polonia Piła 48:42 i 49:41
1999: Polonia Piła – Atlas Wrocław 49:41 i 42:48
2005: Unia Tarnów – Polonia Bydgoszcz 56:34 i 44:46
2007: Unia Leszno – Unibax Toruń 49:41 i 46:44
2008: Unia Leszno – Unibax Toruń ?